~ Ditar dashurie i një shkrimtari ~

Nata X plus 58

Edhe më parë të kam thënë se jeta nuk më ka përkëdhelur. Po ashtu të kam përmendur edhe inatin e madh që kisha ndaj gjithë botës. Sonte kam nevojë të flas më shumë për këto gjëra, sepse këto janë thelbi i asaj që jam.

Sapo kisha filluar gjimnazin, kur regjimi i Millosheviçit i dëboi prindërit e mi nga puna. Kjo ngjarje krijoi një thyerje të madhe në jetën time dhe ndodhi në kohën më të keqe të mundshme. Adoleshenca është mosha kur njeriu merr guxim t’u japë krahë ëndrrave, është mosha kur njeriu beson se është i pamposhtur, mosha kur vihen themelet për tërë jetën. Si rrjedhojë e këtij zhvillimi, në vend që të mendoja për të ardhmen, u ballafaqova me pyetjen themelore të jetës: “Të jesh apo mos të jesh?”

Ndërkaq vija re dhimbjen dhe mërzinë e prindërve të mi. Ata dëshironin që unë të kisha një adoleshencë si e gjithë të tjerëve. Donin që edhe unë të vishesha bukur, të kisha para që të shkoja me shokët nëpër bare e disko. Dëshironin gjithçka për mua, por nuk kishin mundësi të bënin asgjë. Asgjë, për- veçse të përpiqeshin që t’u mbijetonim atyre ditëve të vështira. Pra, kjo ishte ajo çka mund të bënin. Rezervat kishin mbaruar. Të tjera nuk kishte. Mu si në tregimet e Migjenit. Deri atëherë nuk e kisha besuar subjektin e asnjërit prej tregimeve të Migjenit, por ato ditë unë isha personazh i tregimeve të tij, isha si Luli i vocërr.

Edhe unë mund të bëja si shumë bashkëmoshatarë të mitë, të cilët për gjithçka mbështeteshin te prindërit e tyre, po kurrsesi nuk doja. Doja që patjetër të jepja ndihmesën time. Kështu, pa u thënë gjë fare prindërve, gjeta punën e parë në jetën time. U bashkova me një grup punëtorësh që hapnin kanale për kabllot e kompanisë që shpërndante energjinë elektrike. Detyra ime ishte që çdo ditë të hapja një kanal të gjatë dhjetë metra dhe të thellë tetëdhjetë centimetra. I veshur me rroba të vjetra dhe me një kazmë të rëndë, iu futa punës në terren të fortë dhe të butë, në mot me diell dhe me shi. Asokohe isha vetëm 15 vjeç.

Më pas e lashë atë punë. Nuk hapja më kanale, por fillo- va të merresha me shitje cigaresh. Mos mendo se hapa ndonjë dyqan. U bëra cigareshitës në rrugë dhe i merrja me radhë tryezat e kafeneve. Por kjo nuk ishte puna e vetme. Zgjohesha çdo mëngjes në orën gjashtë dhe pastroja disa restorante para se ato të fillonin orarin e punës. Për këtë punë nuk isha i kontraktuar nga pronarët, por nga kamerierët që punonin aty. Ata përtonin të zgjoheshin herët dhe për këtë punë më paguanin mua. Kur ata vinin në punë në orën shtatë, gjithçka ishte gati. Pas kësaj vazhdoja me shitjen e cigareve deri në mbrëmje, në orën 23. 00. Çdo ditë. Në çdo stinë. Në çdo lloj moti.

Aty në rrugë, si punëtor që hapja kanale e deri te cigareshitës, kam mësuar shumë për jetën dhe për njeriun. Shokët e mi të klasës, ata me të cilët kisha kaluar pjesën më të madhe të kohës, më kalonin përskaj dhe nuk më flisnin. Disa prej tyre turpëroheshin nga unë. Disa të tjerë ndaleshin dhe vetëm më tregonin për sukseset e tyre në jetë. Se si shkolloheshin dhe si mendonin të ecnin përpara. E bënin këtë qëllimisht, sepse kjo ishte një mënyrë për të më poshtëruar. Të gjithë bënin kështu, përveç dy vajzave. E para ishte një shoqja ime e klasës dhe tjetra ishte vajza që më vonë do të bëhej bashkudhëtarja ime e jetës. Ato të dyja jo vetëm që nuk turpëroheshin nga unë, por përkundrazi më inkurajonin të mos dorëzohesha.

Aty, në ftohësin e atij realitetit të egër e që donte të më shtypte, iu betova vetes se do të bëhesha më i mirë se të gji- tha ata që më kalonin pranë e nuk më flisnin. Do të bëhesha më i suksesshëm se të gjitha ata që, për inat e për zili, më flisnin për sukseset e tyre. Do të bëhesha dikush më shumë.

Aty, në rrugë, në mes të ftohtit, mes njerëzish të njohur që ndërkaq ishin bërë të panjohur, lindi inati im me botën. Inati me padrejtësinë dhe mungesën e humanizmit. Dhe në inat e sipër, bëra edhe betimin e radhës. U betova se do të hakmerresha. Hakmarrja do të ishte lufta ime për të rrënuar botën e tyre të rrejshme. Botën që e vlerëson njeriun për nga dukja dhe jo për nga shpirti. Botën që e paragjykon njeriun dhe nuk i lejon ta dëshmojë veten. U betova se do të bëja gjëra që ata njerëz as guxonin t’i ëndërronin. Do ta jetoja jetën.

Dhe prej atëherë, nuk u ndala më. Bota u bë e vogël për mua. I bëra të gjitha. Dhe sa herë që njerëzorja brenda meje sfidohej, qoftë nga vetja ime apo nga ajo që përjetoja, gjithnjë më kujtohej ngrohtësia dhe dashuria e dy vajzave që u ndodhën pranë meje në ato ditë. Ato të dyja ishin dëshmi se në botë ende kishte humanizëm dhe se unë duhet të vazhdoja të besoja te njerëzit. Duhej të besoja se bota mund të bëhet më e mirë. Dashuria e atyre dy vajzave më mbrojti që shpirti im të mos shprishej as nga sfida e parave, as nga sfida e pushtetit.

Sot i kam të gjitha ato që një njeri mund t’i dëshirojë, por nuk ndihem aspak më mirë se në ato ditë. E di se gjithçka është e përkohshme. E di se jeta mund të na vërë përballë sfidash edhe më të rënda. E di se pasuria më e madhe që e kemi është humanizmi brenda nesh. Prandaj, sa herë takoj një cigareshitës në rrugë, sa herë shoh një punëtor krahu, sa herë shoh një nënë të brengosur, e ndiej se historia e Lulit të vocërr do të na ndjekë në çdo gjeneratë. Nëse nuk mund të bëj ndonjë gjë më shumë për këta njerëz, së paku ua bëj me dije se nuk janë të padukshëm. Se i shoh, se ua kuptoj dhimbjen.

Mbi të gjitha dua t’ua bëj me dije se ua kuptoj inatin që iu vlon përbrenda.

Nëse ndjenja e dashurisë ka zgjuar shkrimtarin brenda meje, nëse dashuria ime në klasë të pestë, biondja në gjimnaz dhe të gjitha muzat më kanë nxitur për të shkruar, mund të them pa asnjë mëdyshje se ishin përjetimet e rinisë sime të hershme ato që e formuan shkrimtarin brenda meje.

Nuk mund të jesh artist, nuk mund të jesh shkrimtar nëse nuk e kupton jetën si në shkëlqimin e vet, ashtu dhe në tërë ftohtësinë dhe brutalitetin që mund të të ofrojë ajo. Jeta funksionion në cikle. Në ngritje dhe ulje. Dhimbja i lëshon vend gëzimit vetëm që më pas gëzimi t’i lëshojë vend një dhimbje- je tjetër. Shkrimtari duhet t’i ndiejë këto. Ai nuk duhet të shkruajë për vete. Nuk duhet të shkruajë për të treguar se sa i ditur është. Ai duhet të shkruajë me shpresën se, me punën e tij, do të ndikojë sado pak që bota të bëhet më e mirë. Që njerëzit të mos harrojnë se janë njerëz. Me shpresën se, një ditë, nuk do të ketë më njerëz të padukshëm që ecin në mesin tonë.